Beden Arzularının Dizginlenmesi

Çok yiyip içmekle kalplerinizi öldu¨rmeyin.
Çu¨nku¨ kalp ekin gibidir, suyu çok olunca ölu¨r.
Hz. Muhammed [sav]

Bu eser, İhyâu Ulûmi'd-Dîn'de yer alan "Kitâbu¨ Kesri'ş-Şehveteyn" bölu¨mu¨nu¨n tercu¨mesidir. Gazzâlî bu eserinde, insanı helâke su¨ru¨kleyen iki temel arzu olan yeme içme ve cinsellik u¨zerinden nefis terbiyesinin esaslarını ele alır. Mide şehvetinin diğer tu¨m arzuların kaynağı olduğunu ve bu şehvet dizginlenmeden kalbin arınamayacağını vurgular. Açlığın fazileti ve tokluğun doğurduğu gaflet, metnin ana eksenini oluşturur.

Gazzâlî, nefsi serkeş bir hayvana benzeterek terbiye yollarını somutlaştırır. Ona göre, nasıl ki serkeş bir hayvan aç bırakılarak terbiye edilirse insanın nefsi de ancak açlıkla dizginlenir. Burada; riyazetin ölçu¨su¨, yeme vakti ve yeme miktarı dikkatle ele alınır. Açlığın kalbi yumuşatan yönu¨ ayrıntılarıyla açıklanır. Cinsellik meselesi fıtrî sınırlar içinde değerlendirilir ve evliliğin hikmeti u¨zerinde durulur. Gazzâlî insan psikolojisini dikkate alarak şehvetin kalpte bıraktığı izleri çözu¨mler. Modern çağda haz ve tu¨ketim baskısı altında yaşayan insanın iç huzurunu kaybetme sebeplerine gu¨çlu¨ cevaplar da sunar. Bu yönu¨yle eser, kalbini arındırmak ve nefsini tanımak isteyen herkes için sahih bir yol haritasıdır.