Hitler Faşizminden Atatürk Cumhuriyetine (Birinci Kitap)

Atatürk 1932 yılında, peş peşe gerçekleştirdiği devrimlere kayıtsız kaldığını, uyum sağlayamadığını düşündüğü Darülfünunda, bir reformu gerekli gördüğünü Türk Hükümetine bildirmişti. Yine Atatürkün önerisi üzerine, Maarif Vekili Dr. Reşit Galipe, görüşmeler yapmak ve Üniversite Reformunu gerçekleştirmek üzere, Hükümet tarafından yetki verildi. Dr. Reşit Galip, İsviçrenin Cenevre Üniversitesi Pedagoji Profesörü Albert Malcheyi, Darülfünunda incelemeler yapmak ve bir rapor hazırlamak üzere, Türkiyeye davet etti. Prof. Malchenin incelemeleri sonucunda hazırladığı raporunu hükümete sunmasıyla, Almanyada Hitlerin iktidarı ele geçirerek, ırksal ve politik nedenlerle Alman üniversitelerindeki bilim insanlarının atılması aynı zamana rastladı.
Cumhurbaşkanı Atatürkün başkanlığını yaptığı Vekiller Heyetinin imzaladığı kanunlarla, 31 Temmuz 1933 tarihinde kapatılan Darülfünun yerine, 1 Ağustos 1933 günü İstanbul Üniversitesi faaliyete geçirildi. Yeni üniversite öğretime başladığında, kadrosunda, Avrupaya eğitim için gönderilenlerden öğrenimini bitirip dönenler, kapatılan Darülfünundan yeni üniversitenin kadrosuna alınanların yanı sıra, 30 Alman mülteci profesör bulunuyordu. Tutuklanan veya Toplama Kamplarına gönderilmiş olanların, iş sözleşmeleri yapılarak kurtarılıp Türkiyeye getirilenlerin de katılmasıyla bu sayı önce 90a, daha sonraki yıllarda 300e çıktı. 1933-1945 yılları arasında toplam olarak 500ü -aile bireyleri ile birlikte 1500 kişiyi- aşkın ordinaryüs profesör, profesör, doçent, asistan, ilmi yardımcı, laborant, mimar, mühendis, teknisyen, müzisyen, danışman v.d. bilim insanı ve sanatçı Türkiyeye geldi. Bunların birçoğu kapatılan Darülfünun yerine, 1933 Reformu ile kurulan İstanbul ve daha sonra kurulan Ankara Üniversitelerinde, İstanbul Güzel Sanatlar Akademisinde (GSA), İstanbul Teknik Üniversitesinde (İTÜ), Ankaradaki Vekâletlerde, İktisadi Devlet Teşekküllerinde, Ankara Devlet Konservatuvarında (ADK), Ankara Numune Hastanesinde ve diğer resmi kurumlarda görevlendirildiler.