Hukuka Giriş

Birinci baskısı tükenen kitabımızın ikinci baskısında bazı düzenleme ve düzeltmeler yapılmıştır. Bu kapsamda iki yeni bölüm eklenmiş ve bazı bölümler ise genişletilmiştir. Yeni bölümlerden bir tanesi hak kavramı diğeri ise hukuki olaylar, fiiller ve işlemlerdir. Genişletilme ve düzeltmeler ise Köklü Türk Hukuku ve adalet sembolleri bölümünde yapılmıştır. Adalet sembolleri bölümünde geliştirmiş olduğumuz Türk Adalet Sembolü olarak Töreana bölümü eklenmiştir. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesinde yürüttüğüm Hukuka Giriş dersleri sırasında öğrencilerle birlikte farklı hukuk sistemlerini ayrıntılı olarak inceleme fırsatı buldum. Bu derslere ilişkin kaynakların hemen hemen tamamında Kara Avrupası (Roma-Germen) Hukuk Sistemi, Anglo-Sakson (İngiliz) Hukuk Sistemi, Sosyalist Hukuk Sistemi ve İslam Hukuk Sistemi gibi hukuk gelenekleri ele alınmaktaydı. Ancak, köklü Türk hukuk kültürü çoğu zaman bu kaynaklar içerisinde yer bulamamaktaydı. Bu durum, Türk hukuk düşüncesinin tarihsel birikime sahip olmadığı anlamına gelmemektedir. Aksine Orhun Yazıtları'ndan Kutadgu Bilig'e, Çin kaynaklarından Divanı Lügatit Türk'e, töre anlayışından devlet geleneğine kadar uzanan geniş bir düşünsel mirasın varlığı açıktır. Bu gözlem, öncelikle Hukuka Giriş kitabımın ilgili bölümlerinde köklü Türk hukuk (Töre) sistemine ve kültürüne yer verme düşüncesini doğurdu. Ancak yapılan okumalar ve araştırmalar ilerledikçe tarih boyunca hukuk kültürlerinin, adalet anlayışlarını yalnızca hukuk metinleriyle ifade etmediği; aynı zamanda onları temsil eden ortak semboller de geliştirdiği görülmüştür. Mezopotamya'da Şamaş, Eski Mısır'da Maat, Antik Yunan'da Themis ve Romada Justitia, İranda Raşnu, Hint kültüründe Yama, Çin hukuk kültüründe ise Bao Zheng adaletin sembolik temsiline ilişkin en bilinen örnekler arasında yer almaktadır. Peki... Binlerce yıllık devlet geleneğine ve köklü bir hukuk kültürüne, töre sistemine ve kurultay geleneğine sahip olmasına rağmen bugün, Türk hukuk kültürünü temsil eden ortak ve bütüncül bir adalet sembolünden söz edebiliyor muyuz? Ne yazık ki bu soruya evet yanıtı veremiyoruz. İşte makale ve kitap çalışmalarımızda önerdiğimiz Töreana modeli bu soruya kesin cevap verme iddiasında olmasa da daha çok bir düşünme ve tartışma önerisi olarak değerlendirilmelidir.