İbn Fadlan Seyahanetmesi

921 yılının Haziranında Bağdattan kuzeye doğru bir elçilik yola çıktı.Abbâsî halifesinin mektubunu taşıyorlardı; iki bin fersah ötede, Volga Bulgarlarının genç hükümdarı İslamı öğrenmek istiyordu. Kervanın kâtibi, hakkında bugün neredeyse hiçbir şey bilmediğimiz bir adamdı: Ahmed bin Fadlan. Doğum tarihi belirsiz, mezarı kayıp, yüzü silik. Geriye yalnızca gördükleri kaldı.Dondurucu bir Harizm kışı. Ceyhunun buzunda yürüyen develer. Bozkırda başı açık gezen Oğuz kadınları. Başkurtlar arasında anlatılan dev hikâyeleri. Bulgar pazarında sincap kürküyle ölçülen servet. Ve Volga kıyısında, palmiye ağacı gibi uzun, sarışın, dövmeli adamlar — Ruslar. Reislerinden biri öldüğünde yakıldığı gemi. İçinde bir cariye, iki at, bir köpek, bir horoz. Ateşi yakan çıplak adam. Kül üstüne dikilen direk.İbn Fadlan gördü ve yazdı. Anlamadı, ama yazmakvazgeçmedi. Beğenmediğinde kaşlarını çattı, yazmaya devam etti.Sonra metin kayboldu. Yüzyıllar boyunca yalnızca Yâkut el-Hamevînin 13. yüzyıl coğrafya sözlüğüne serpiştirilmiş alıntılardan tanındı. 1923te Meşhedde bir yazma bulununca büyük bölümü geri geldi; ama tamamı değil. Elçiliğin dönüşü hâlâ karanlıkta.