İslâmda Teşvik Makamında Gizlilik

Bilinç sahibi her insanın hayatında yeri bulunan, bazen iyiliklerin bazen kötülüklerin örtülmesine aracılık eden, kimi zaman hıyanet veya ikiyüzlülük, kimi zaman büyük bir sıdkiyet ve mürüvvetin sembolü hâline gelen, bu şekilde de ilgili niyete göre övgüye değer yahut yergiye müstahak olan gizlilik, çift kutuplu yapıya sahip bir nitelik olarak dikkat çekmektedir. Gizliliğin bu iki yönlülüğü öylesine keskindir ki ona tutunan birini münafık örneğinde olduğu üzere cehennemin en alt katmanına; bir diğerini muhlis misalinde olduğu gibi cennetin üst tabakasına yerleştirebilmektedir. Bu çalışmada ise insanı yücelten gizliliğin güzelliklerine odaklanılmıştır.
Gizlilik ibadetlerde ve iyiliklerde daha çok ihlas dolayısıyla riyadan korunma üzerinden semeresini verirken onun eşlik ettiği hâller değiştikçe faydaları çeşitlenmektedir. Bu bağlamda gizlilik; hastalık ve musibetlerde sabır, fakirlikte istiğnâ, zenginlikte tevazu, günahlarda pişmanlık, başkasının kötülüklerinde müminin halinden anlama veya kardeşini koruma, hâlinde sadakat bilinci, ağlamada tedbir, keramette selamet, nasihatte kişilerin izzetini muhafaza, sırlarda mürüvvet veya eminlik, ünvan ve makamda alçak gönüllülük, eserlerinde enâniyetten uzaklaşma, gizlemede sır saklama gibi güzellikleri beraberinde getirmektedir. İlgili işlerde gizliliğin letâfet içermesi zaten bu sıfatların tezahürüne aracılığının bulunmasıyla ilintilidir. İstisnaî durumları hariç tutulursa gizliliğin zıddı olan izhar ne kadar nefse hitap ediyorsa izmar o denli kalbe eğilim göstermekte, birincisi ne ölçüde süflîlik içeriyorsa ikincisi o nispette ulvîlik bildirmekte, evvelki ne ölçekte dünyaya yöneliyorsa, öteki o mikyasta âhirete teveccüh etmektedir. İşte bu çalışma ilgili ve diğer kimi başlıklar etrafında daha çok selefe ait söz ve eylemlerin şekillendirdiği örnekler üzerinden bugünün gösteriş ile kirlenen hayatına karşı müminleri gizliliğe teşvik etmekte, onun korunaklı limanına çağırmaktadır.