Kibrin ve Kendini Beğenmenin Yergisi

Kalbinde hardal tanesi kadar kibir olan kişi cennete girmez.
Kalbinde hardal tanesi kadar iman olan kişi cehenneme girmez.
Hz. Muhammed [sav]

Bu eser, İhyâu Ulûmi'd-Dîn'de yer alan "Kitâbu¨ Zemmi'l-Kibr ve'l-Ucb" bölu¨mu¨nu¨n tercu¨mesidir. İmam Gazzâlî, kibri ve kendini beğenmeyi insanı helâke su¨ru¨kleyen en sinsi kalp hastalıkları arasında göru¨r. Kişinin kendine yönelmesini, niyetini gözden geçirmesini, her amelinin arkasındaki ince niyeti tartmasını ister. Ona göre insan, yaptığı her amelin başında şu sorularla nefsini yoklamalıdır: "Bu ameli Allah için mi, nefsin için mi, yoksa insanların beğenisi için mi yapıyorsun? Niyetinin arkasında ucb, kibir ya da riya var mı?" İnsan bu soruları cevaplarken göru¨nenden ziyade göru¨nmeyenin yani kalbindeki gizli sırların peşine du¨şmelidir.

Gazzâlî burada; ilmin, ibadetin ve zu¨hdu¨n dahi kibirle kirlenebileceğini hatırlatarak en seçkin göru¨nen amellerin bile gizli bir hastalıkla boşa çıkabileceğini söyler. Kibrin kişiyi haktan uzaklaştırdığını, nasihati ağırlaştırdığını, kardeşlik hukukunu zedelediğini açıkça ortaya koyar. Buna karşılık tevazuyu kalbi arındıran bir makam olarak konumlandırır ve insanın kendi acziyetini idrak etmeden gerçek kulluğa erişemeyeceğini bildirir.
Kibrin ve Kendini Beğenmenin Yergisi, tevazunun kalbe inemeden dudaklarda kaldığı, göru¨nu¨r olma çabasının ve kendi kendine yeterlilik iddiasının ucbu ve kibri beslediği bu çağda nefsini habis duygulardan arındırmak isteyen modern insan için bir rehber niteliğindedir.