Köye Dönen Ayrılık

Geçitlerde kimsesiz, tümseği silinmiş yolcu mezarlarına rastlıyorlar. Baş kısımlarında isimsiz taşlar dikili. Taşın üstüne isim yazacak vakit bulamamışlar. Çoğu, boranlı kış gününde ölmüştür. Toprağın demir gibi sert olduğu kış gününde mezar sahibi olmaları bile onlar için lütuf sayılır. Onları yol üstüne gömenler mutlaka arkalarına baka baka, yaşlı gözlerle son tepeyi aşmıştır. Birçoğu, mezarı hangi dağa gömdüğünü bile unutmuştur. Gelinler delikanlılarının, çocuklar babalarının, ihtiyarlar yarenlerinin, tüccarlar yoldaşlarının kolları arasında can vermiştir. Bir kısmı, arka arkaya yutulacak iki hapla iyileşecek hastalıktan ölmüştür. Yoldan geçenleri hüzünlendiren bu mezarları neden yol kenarına kazarlar ki?

Yolcular şimdi iki mezarın yanından geçiyor. Biri yetişkin, diğeri bebek mezarı. Büyük ihtimal doğum sırasında ölen anneyle bebeğinin mezarlarıdır. Onları buraya gömen eller mezar başında ne kadar gözyaşı döküp gitmiştir? Mezarların başından ayrılmamak için ne kadar direnmiştir? Onu mezar başından kim, nasıl ayırmıştır? Hangi tesellilerle avutmuştur?

Yolculuk, insanı tanımanın ve anlamanın en iyi yollarından biridir. 1967'de bir kültür yolculuğuna çıkacaksınız.