Makaleler

Modern Türk bilim tarihçiliğinin öncü ismi Abdülhak Adnan Adıvar'ın MEB İslam Ansiklopedisi için kaleme aldığı derinlikli makaleleri ilk kez bir bütün halinde okura sunuyor. Kitap, Farabi'den İbn Haldun'a, Ali Kuşçu'dan Harizmi'ye kadar İslam medeniyetinin düşünce ve bilim atlasını oluşturan dev isimlerin izini sürüyor. Adıvar, Doğu'nun kadim mirasını Batı'nın eleştirel metodolojisiyle harmanlayarak okura benzersiz bir sentezci bakış açısı vaat ediyor. Felsefe tarihinde Muallim-i Sani olarak anılan Farabi'nin akılcı sisteminden, İşrakilik geleneğinin mistik derinliklerine kadar geniş bir fikir yelpazesi titizlikle işleniyor. Ali Kuşçu ve Harizmi gibi simalar üzerinden astronomi ve matematiğin Doğu semalarındaki yükselişi ve Avrupa bilim dünyasına etkileri mukayeseli bir dille inceleniyor. Zehravi ve Antaki gibi hekimlerin cerrahlık ve eczacılık alanındaki devrim niteliğindeki çalışmaları, tıbbın tarihsel serüvenine ışık tutuyor. İbn Haldun'un tarih felsefesi ve sosyolojinin temellerini atan umran ilmi, Adıvar'ın nesnel ve çözümleyici üslubuyla yeniden hayat buluyor. İbn Meymun üzerinden akıl ile vahyin, felsefe ile dinin uzlaştırılması çabaları, düşünce tarihinin en kritik kırılma noktalarından biri olarak ele alınıyor. İbrahim Hakkı Paşa ve Kınalızade Ali Efendi gibi geç dönem Osmanlı aydınlarının devlet ve ahlak anlayışları, imparatorluğun zihniyet dünyasındaki dönüşümü yansıtıyor.

Adıvar'ın her makalede sunduğu zengin bibliyografya ve kaynak kritiği, araştırmacılar için paha biçilemez bir metodolojik rehber niteliği taşıyor. Dr. Av. Faruk Yılmazın titiz çalışmasıyla günümüze taşınan bu metinler, bilimler tarihinin dünü ile bugünü arasında sarsılmaz bir köprü kuruyor. Entelektüel bir hazine niteliğindeki bu derleme, İslam düşünce dünyasının evrensel mirasını anlamak isteyen her okur için vazgeçilmez bir başvuru kaynağıdır.