Maudsley İlaç Azaltma ve Kesme Kılavuzu

"İlaçları doğru şekilde vermek azımsanmayacak bir sanattır; fakat onlardan ne zaman vazgeçileceğini ya da tamamen kesileceğini bilmek, çok daha zor edinilen ve bu¨yu¨k bir sanattır."

Maudsley İlaç Azaltma ve Kesme Kılavuzu Psikofarmakolojik tedavilerin gu¨nu¨mu¨zde ulaştığı yaygınlık, klinik uygulamaların belki de en dikkat çekici dönu¨şu¨mlerinden birini temsil etmektedir. Antidepresanlar, anksiyolitikler ve hipnotikler artık yalnızca belirli tanı gruplarında değil, yaşamın farklı dönemlerinde ve çok sayıda klinik sendromda kullanılmaktadır. Psikiyatrik ilaçların ne zaman ve nasıl başlanacağına dair çok sayıda kaynak ve tedavi kılavuzu bulunmaktadır. Maudsley rehberleri bu konuda kanıta dayalı gu¨ncellemeleri ile öne çıkan kılavuzlardandır.

Maudsley İlaç Azaltma ve Kesme Kılavuzu Alanda u¨zerinde daha az durulan bir konu ise bu ilaç tedavilerinin nasıl ve ne zaman sonlandırılacağıdır. Bu konuya ilişkin bilgi kaynakları ve mevcut kılavuzlar oldukça sınırlıdır. Bu sınırlılık ilaç azaltım ve kesim su¨recinde ortaya çıkan çekilme (yoksunluk) belirtilerinin tanınamamasına ya da tanınsa bile yönetilememesine neden olmaktadır. İlaç azaltma ve kesme su¨recindeki belirtilerin uygun bir şekilde ele alınmaması psikofarmakolojik tedavinin gereksiz yere uzamasına; bazen hiç sonlandırılamamasına ya da hastaların ilaç bırakma su¨recinde bu¨yu¨k zorluklar yaşamalarına yol açmaktadır. Bu çeviri, tam da bu boşluğu dolduran bir kaynak olan The Maudsley Deprescribing Guidelines'ın dilimize kazandırılmasını amaçlamaktadır. Maudsley geleneğinin bu yeni kılavuzu, reçeteleme rehberliğini tamamlayan bir "akılcı sonlandırma" yaklaşımı sunmakta; psikiyatrik ilaçların bırakılmasını yalnızca bir tedavi kesme eylemi değil, fizyolojik, psikolojik ve sosyal olarak bir yeniden uyumlanma su¨reci biçiminde ele almaktadır. Kılavuzun bu haliyle alandaki önemli bir eksikliği tamamlayacağını öngöru¨yoruz.

Çevirisinde rol aldığımız Maudsley İlaç Azaltma ve Kesme Kılavuzu, ilaç azaltma ve kesme su¨recini farmakodinamik prensiplere dayandırarak yapılandıran ilk kapsamlı klinik kaynaklardandır.

"Deprescribing" kavramının Tu¨rkçe karşılığı olarak kullanılan tek bir sözcu¨k bulunmamaktadır. Çeviri boyunca "deprescribing" için "ilaç azaltma ve kesme" tamlamasını kullandık. Bu kavram, yalnızca ilaçların dozlarının nasıl azaltılacağını gösteren matematiksel hesaplamaları değil, aynı zamanda hastayla birlikte verilen kararların, tedavi hedeflerinin ve risk yarar dengesinin yeniden değerlendirilmesini ifade eder. İlaçların reseptör du¨zeyinde hiperbolik doz-etki ilişkileri, yarılanma ömu¨rleri, aktif metabolit profilleri ve çekilme fizyolojisi gibi konuları klinik pratikle birleştirerek, gu¨venli ve bireyselleştirilmiş bir azaltım planı oluşturulmasına olanak sağlar. Kılavuzun en gu¨çlu¨ yönlerinden biri buradaki yaklaşımların yalnızca ilaç farmakolojisine değil, aynı zamanda hasta deneyimine de dayanmasıdır. Tıpkı "Maudsley Reçeteleme Rehberi" gibi, kanıta dayalı, yapılandırılmış, ancak klinik yargıya alan tanıyan bir çizgide hazırlanmış olması, bu kılavuzu hem akademik hem de pratik açıdan benzersiz kılmaktadır.

Bu Tu¨rkçe çeviri, orijinal metnin bilimsel doğruluğunu korumayı temel ilke edinmiştir.

Farmakolojik terimler ve ilaç azaltma ve kesme kavramlarının, Tu¨rkçe tıp yazınındaki kullanım öru¨ntu¨leriyle uyumlu biçimde çevrilmesi hedeflenmiştir. Metinde yer alan tablolar, figu¨rler ve örnek azaltım programları özgu¨n biçimiyle korunmuş; yalnızca anlaşılabilirliği artırmak için uygulanan du¨zenlemelerle Tu¨rkçe yayın standartlarına uyarlanmıştır. Kavramsal bu¨tu¨nlu¨ğu¨ korumak amacıyla bazı terimler açıklayıcı biçimde Tu¨rkçeleştirilmiştir.

Benzodiazepinler, Z-ilaçlar ve gabapentinoidler gibi fiziksel bağımlılığın yanında ruhsal/davranışsal bağımlılığa da yol açma potansiyeli yu¨ksek olan ilaçlar için yoksunluk sıklıkla Tu¨rkçe kaynaklarda tercih edildiğinden bu bölu¨mlerde "yoksunluk" terimini kullanmayı tercih ettik. Ancak yoksunluk sendromunun çoğu zaman madde kullanım bozuklukları ile birlikte kullanılması ve hastalar açısından daha damgalayıcı olabileceğini du¨şu¨nerek diğer bölu¨mlerde daha yansız bir ifade olduğunu du¨şu¨ndu¨ğu¨mu¨z "çekilme" terimini kullandık.

Psikiyatri, nöroloji, aile hekimliği, farmakoloji ve eczacılık branşları arasında ortak bir zemin oluşturan bu kılavuz, ilaç azaltma ve kesme su¨recini disiplinler arası bir sorumluluk olarak değerlendirmektedir. İçeriğinde çok defa vurgulandığı u¨zere herhangi bir klinik kararı dikte eden bir "protokol" değil, hastayla birlikte ilerlemeyi teşvik eden bir yapıdadır.

Maudsley İlaç Azaltma ve Kesme Kılavuzu, İlaç azaltma ve kesme su¨recinde, her bireyin biyolojik, psikolojik ve sosyal özelliklerinin farklı olduğu vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, burada sunulan algoritmalar kalıp olarak uy-gulanması istenen hazır yönergeler değil, kişiye özgu¨ bir du¨zenlemenin yapılmasına yardımcı olan taslaklar olarak göru¨lmelidir.