Milli Mücadeleye Darbe Girişimi Ali Galip Hadisesi

Eylül 1919da Anadolu toprakları, Türk tarihinin en kritik meşruiyet ve egemenlik savaşlarından birine sahne oldu. Mustafa Kemal Paşa öncülüğündeki Temsil Heyeti, Sivasta ulusal bağımsızlığın haritasını çizerken; Damat Ferit Paşa Hükümeti ve işgalci odakları, bu hareketi henüz kurumsallaşma aşamasındayken tasfiye etmek için tehlikeli ve gizli bir planı devreye soktu.

Elindeki eser, literatürde çoğunlukla basit bir bürokratik engelleme ya da sıradan bir asayiş olayı gibi geçiştirilen Ali Galip Hadisesini tüm derinliğiyle gözler önüne seriyor. Bu hadise, münferit bir valinin kalkışması değil; Bâbıâli koridorlarındaki gizli pazarlıkların, İngiliz istihbarat subayı Binbaşı Noelin yıkıcı ajandasının, Kürt Teali Cemiyetinin ve Fırat hattındaki aşiretsel dinamiklerin iç içe geçtiği çok katmanlı bir emperyalist tertipti. Sömürgeci odakların Bedirhani ve Cemilpaşazade aileleri üzerinden kurgulamak istediği bölgesel otonomi tasarımı ile Sivasta somutlaşan bölünmez bütünlük ideali, ilk fiziki ve kavramsal çarpışmasını Mamuretülaziz-Malatya ekseninde yaşadı.

Taraflar telgraflarda görevi eşkıya takibi olarak maskelemeye çalışırken, şifreli hatlar üzerinde muazzam bir istihbarat ve propaganda savaşı yürütülüyordu. Tertibin fiyaskoyla sonuçlanması, Millî Mücadelenin askerî ve kurumsal olgunluğunu test eden tarihî bir imtihana dönüştü. Kolorduların Temsil Heyeti ile tam bir eşgüdüm içinde yürüttüğü kararlı iş birliği, Anadoludaki askerî bürokrasinin emir-komuta zincirini İstanbul yerine Temsil Heyetine bağlamasını sağladı. Bu, Anadolunun kendi kaderini eline aldığı geri dönülmez bir dönüm noktasıydı.

Zengin arşiv vesikalarına dayanan bu titiz araştırma, söz konusu darbe girişiminin bertaraf ediliş sürecini derinlikli bir analize tabi tutuyor; Ali Galipin kaçışıyla mühürlenen bu sürecin, Damat Ferit Paşa kabinesini istifaya zorlayarak Temsil Heyetinin ilk büyük siyasi zaferine nasıl dönüştüğünü belgeliyor.