Öğrenilmiş Cahillik Üzerine

İnsan, gerçek bilgiye yaklaşırken kendi cehaletini ne zaman fark eder? Nicholas of Cusa'nın 1440'ta kaleme aldığı Öğrenilmiş Cahillik Üzerine; bilginin sınırlarını değil, insan aklının kendi sınırlarıyla karşılaştığı yerde başlayan daha derin bir düşünme biçimini ele alır. Cusanus'a göre gerçek bilgelik, her şeyi bildiğine inanmakta değil; bilginin ulaşamayacağı alanı fark edebilmekte saklıdır. Bu kitap, insan aklının sonlu olanla sonsuz olan arasındaki ilişkiyi nasıl kurabileceğini sorgularken maksimum birlik, sonsuzluk, gerçeklik, karşıtlık ve varoluş kavramları üzerinden ilerler. Matematiksel şekillerden sayılara, çizgiden üçgene, daireden küreye uzanan sembolik düşünceler aracılığıyla insan zihninin kavrayış sınırlarını zorlar. Cusanus'un asıl iddiası çarpıcıdır: Gerçeği bütünüyle kavrayamayacağımızı bilmek, gerçeğe yaklaşmamızın önündeki engel değil; başlangıç noktasıdır. Akıl gerçeğe yaklaştıkça kendi yetersizliğini daha açık görür; insan, bilmediğini bildiği ölçüde öğrenmeye başlar. Öğrenilmiş Cahillik Üzerine, cevapları çoğaltan bir kitap değil; kesin cevaplara duyduğumuz güveni sarsan bir düşünce yolculuğudur. Çünkü bazen bilgelik, bilmekten vazgeçmek değil; bilginin nerede sona erdiğini görebilmektir. Bazı hikâyeler masal gibi başlar… Ama her masalın içinde bir kehanet saklıdır.

- Özlem Eke