Osmanlı Devleti'nde Eski Eserler Hukuku

Eski eserler hukuku, Avrupa'da Rönesans sonrası kadim medeniyetlere duyulan alakanın artması ve arkeolojinin inkişafıyla zaman içinde ehemmiyet kazanan ve dünyada hâlen gelişmekte olan bir hukuk dalıdır. Eski eserlere ve kültürel mirasın korunmasına dair meseleler, XVIII. asırdan günümüze kadar millî hukuk sistemlerinde hususi kanunlarla tanzim olunmuş ve milletlerarası antlaşmalara mevzu edilmiştir. Bu meyanda eski eserler hukuku, Tanzimat devri Osmanlı hukukunda da hususi bir yer edinmiş ve giderek ehemmiyet kazanmıştır. Bilhassa XIX. asırdan itibaren, ecnebi arkeologların Osmanlı memleketindeki tarihî mıntıkalara rağbetinin ve buralardaki faaliyetlerinin tesiriyle; eski eserlerin muhafaza ve himayesi, hukukî statülerinin tespiti ve yürütülen kazıların kontrol altında tutulması maksadıyla tanzimlere ihtiyaç duyulmuştur. Bu meyanda, ilki 1869 senesinde olmak üzere 1874, 1884 ve 1906 senelerinde eski eserler kanunları (asar-ı atika nizamnameleri) neşredilmiştir. İşbu çalışmada, bahsi geçen mevzuat çerçevesinde Osmanlı Devleti'nde eski eserlerin hukuki rejimi tetkik olunacaktır.