Sema ve Alem - es-Semau vel-Alem

Büyük Türk-İslam filozofu İbn Sînânın Sema ve Âlem başlığını taşıyan bu eseri, filozofun eş-Şifâ isimli felsefe ve bilimler ansiklopedisinin Doğa Bilimleri alanındaki ikinci kitabıdır. Bu kitabında filozof, dört unsurun (toprak, ateş, hava ve su) dışında beşinci yalın unsura sahip olan semavi cismin hareketini ele almaktadır. Buna göre bu beşinci yalın unsur, yalın olduğundan dolayı, doğal döngüsel harekette bulunmakta ve âlemin merkezi konumundaki yerin üstünde hareket etmektedir.

Sema ve Âlem'de İbn Sînâ, yerin durumu ve konumu, onun âlemin merkezi olup olmaması konusundaki tartışmalar, sabit ve durağan olup olmadığı meselesi gibi konuları incelemektedir. Yanı sıra, doğrusal ve dairesel hareket eden cisimler, Ay'ın ve yıldızların durumları, Ay tutulması gibi konulara incelemeye tabi tuttuğu diğer belli başlı konular arasında yer vermektedir. Aynı zamanda filozof, modern dönemlerde de fizik biliminin önemli konularından birisi olan cisimlerin ağırlığı ve hafifliği konusunu incelemektedir. Diğer kitaplarındaki üslubuna benzer şekilde filozof, bu kitabında da başka filozofların öğretilerini söz konusu ederek yer yer yanlış bulduğu görüşleri eleştirmekten geri durmamaktadır. Bunu yaparken Aristotelesin görüşlerine de müracaat etmektedir. Bu eser, klasik doğa bilimine dair konuları felsefe/bilim tarihinin en önemli simalarından birisi olan İbn Sînânın kalemi ve dahası filozofun kuşatıcı üslubuyla okuyucuya sunmaktadır.