Basiretli Tacir Üzerine Düşünceler / Atahan Çakmakkaya

ÖNSÖZ

Ünlü Ekonomistler adlı bu kitap; 300 Ekonomistin ve 90 kadar Nobel Ekonomi Ödülü sahibi ekonomistin ekonomi bilimine, toplumların sosyal ve siyasal yaşamlarına yaptıkları katkılarını içermektedir. Ekonomi terimi ilk kez Aristo'nun 'Economia' adlı eserinde kullanılmıştır. Aristo bu kitabında; faizin toplumsal ahlaka aykırılığını ve paradan para kazanmanın ahlaksızlık olduğunu vurgulayarak, emeğin hakkının korunması gerektiğini savunur. Aristo'nun bu görüşleri kültürlerarası etkileşimlerle tek Tanrılı dinlerce de benimsenerek faizin yasaklanmasında etkili oldu.
Modern çağlarda da ekonomistlerin ileri sürdüğü görüşler, toplumların ekonomik düzenlerin üzerinde etkili oldu. Knut Wicksell'in gelir dağılımı adaletini sağlayacak biçimde bütçelenin saptanmasına yönelik görüşleri, İsveç'te uygulamaya konularak ülkeyi bugünkü yüksek refah düzeyine ulaştırdı. Tinberger'in planlamaya ilişkin görüşleri Avrupa ve Türkiye'de ekonomik büyümeyi ve kalkınmayı hızlandırdı. Lorenz Eğrileri ve Gini Katsayısı yöntemleri ulusal ve uluslararası düzeyde gelir dağılımı adaletini ölçmede kullanılmaktadır. Arrow, Buchanan ve Downs gibi ekonomistler; siyasal karar alma mekanizmasının ekonomik yorumunu yaparak, demokrasinin etkinlik koşullarını belirlediler. Richard Musgrave, The Theory of Public Finance (Kamu Maliyesi Teorisi adyla Türkçe'ye çevirdiğim) adlı kitabında, 2. Dünya Savaşından sonra ortaya çıkan Sosyal Devlet uygulamasının Ekonomik Teorisini yazdı. Baumal'ın geliştirdiği Fayda-Maliyet Analizleri, kamu sektöründe savurganlığı önlemede ve kaynak ayırımında etkinliği sağlamada kullanıldı.
Ekonomistlerin görüşleri kapitalizm, sosyalizm, karma ekonomi ve vahşi kapitalist sistemlerin ekonomik teorisini ve alt yapısını da oluşturdu. Adam Smith, Ulusların Serveti adlı kitabıyla, serbest piyasa ekonomisini savunan görüşleriyle kapitalist sistemin temelini attı. Kapitalist sistemin yol açtığı emek sömürüsüne karşı Karl Marx ise, Das Kapital adlı çok satan kitabıyla sosyalist sistemi savundu. Her iki sistemin uygulamada yol açtığı sorunları gidermek için Keynes; Para, Faiz ve İstihdamın Genel Teorisi adlı kitabıyla Karma Ekonomi modelinin temelini attı. Siyasal karar almada büyük firmaların etkinliği nedeniyle, Chicago Ekolünü temsil eden Friedman'nın para politikası ağırlıklı görüşlerine dayanan, Vahşi Kapitalizm Uygulaması 1985 yılından başlayarak devam etmektedir. Para Politikasını savunan ekonomistlere Nobel Ekonomi ödülünün verilmesi ise, özelleştirme ve serbestleştirme uygulamalarıyla gelişmiş ülkelerin az gelişmiş ülkeleri sömürmesi biçiminde uygulanmasını kolaylaştırdı.
Bu kitapta çok sayıdaki ekonomistin ekonomi bilimine yaptıkları katkılarına ilişkin görüşleri anlatılmaktadır. Kitabın başta ekonomi fakülteleri öğrencileri olmak üzere; politikacılara, kamu yöneticilerine ve kitapseverlere yararlı olacağını düşünmekteyim.

ABBOT, Charles (1757–1849)
ABBOT, Grace (1879–1939)
ACHENWALL, Gottfried (1719-1722)
ACTON, John E.Edward Delberg (1834-1902)
ADELMAN, Irma (1930,-)
ADLER, Victor (1852 – 1818)
AFTALION, Albert (1874-1945)
AGHION, Phillippe (1956 - )
AKERLOF, George (1940 –)
ALLAIS, Maurice (1911 – 2010)
ALLEN, Sir Roy George Douglas (1906- 1983)
ANDERSON, Benjamin Mcalester (1886–1949)
ANDERSON, James (1739–1808)
ANSIAUX, Maurice (1869–1943)
AQUINAS, St. Thomas (1225-1274)
ARISTO (Aristoteles) (MÖ 394-322)
ARON, Raymond (1905- 1983)
ARROW, Kenneth Joseph (1921- 2017)
ASHLEY, William James (1860–1927)
AUMANN, Israel Robert John (1930- 2006)
BAADE, Fritz (1893- 1974)
BABBAGE, Charles (1792–1871)
BABEUF, Noel (1760-1797)
BAGEHOT, Walter (1826–1977)
BAILEY, Samuel (1791–1870)
BALASSA, Bela (1926- 1991)
BANERJEE, Abhijit (1961- )
BARAN, Paul (1910–1964)
BARONE, Enrico (1859–1924)
BASTIAT, Frederic (1801–1850)
BATOR, Francis (1925- 2010)
BAUER, Peter Thomas (1915- 2002)
BAUMOL, William Jack (1922- 2017)
BEBEL, Agust (1840–1913)
BECKER, Gary Stanley (1930- 1978)
BENTHAM, Jeremy (1748–1832)
BERGSON, Abram (1914- 2003)
BERNANKE, Ben (1953- )
BERNOULLI, Daniel (1700–1782)
BERNOULLI, Jacob (1654-1705)
BERKELEY, George (1685–1753)
BERNANKE, Ben Shalom (1953- )
BERNSTEIN, Eduard (1929-1932)
BEVERIDGE, William Henry (1879–1963)
BIEL, Gabriel (1424–1495)
BLANC, Louis (1811–1882)
BLANQUI, Jerome Adolphe (1795–1854)
BLANQUI, Louis Auguste (1805–1885)
BOEHM-BAWERK, Eugen Von (1851–1914)
BODIN, Jean (1509–1596)
BORTKIEWICZ, Ladislaus (1868–1931)
BOURGEOIS, Leon (1851–1925)
BOWLEY, Arthur Lyon (1869–1975)
BRAND, Lord (1878–1963)
BRETON, Albert (1919 – 2016)
BRIGHT, John (1811–1889)
BRONFENBRENNER, Martin (1914- 1997)
BUCHANAN, James Mcgill (1919-2013)
BUCHER, Karl (1847–1930)
BUKHARIN, Nikolai Ivanoviç (1888–1938)
CAIRNES, John Elliot (1875 -1911)
CARD, David (1956-)
CAMPENALLA, Tommaso (1568–1639)
CANNAN, Edwin (1861–1935)
CANTILLON, Richard (1680–1734)
CAREY, Henry Charles (1739–1879)
CARLYLE, Thomas (1795–1881)
CARNEGIE, Andrew (1759–1916)
CASSEL, Gustaw (1866–1945)
CHAMBERLIN, Edward (1899–1967)
CHILD, Josiah (1630–1699)
CHRISTIERNIN, Per Niklas (18. YÜZYIL)
CLAPHAM, John Harold (1873–1946)
CLARK, Colin Grant (1905- 1989)
CLARK, john Bates (1847–1938)
CLARK, Maurice John (1884–1963)
CLAY, Henry (1883–1954)
COASE, Ronald Harry (1910- 2013)
COBDEN, Richard (1804–1865)
COLBERT, Jean-Baptiste (1619–1683)
COLE, George Douglas Howard (1889–1959)
COMMONS, John Rogers (1862–1945)
COMTE, Auguste (1795–1857)
CONDILLAC, Etienna Bonnot De (1715–1780)
COURNOT, Antonie Augustin (1801–1877)
CROME, August Friedrich Wilhelm (1753–1833)
CSIKOS, Nagy Bela (1915-2005)
CUNNINGHAM, William (1849–1919)
DALTON, Edward Hugh (1887–1962)
DARWIN, Robert Charles (1809–1882)
DAVENANT, Charles (1657-1714)
DAVENPORT, Homer Calvin (1861–1931)
DEATON, Agnus, SİR (1945- )
DEBREU, Gerard (1921- 2004)
DIAMOND, Douglas (1953- )
DIAMOND, Peter (1940- )
DICKINSON, Henry Douglas (1899–1969)
DOBB, Herbert Mauri (1900–1976)
DOMAR, Evsey David (1914- 1997)
DOWNS, Anthony (1930- )
DUMOULIN, Charles (1500–1566)
DUFLO, Esther (1972- )
DUPUIT, Arsene Juvenel (1804–1866)
DYBWIG, Philip (1955- )
DURKHEIM, Emile (1858–1917)
EDGEWORTH, Francis Ysidro (1845–1926)
EISNER, Robert (1922-1998)
ELY, Richard Theodore (1854–1943)
ENGELS, Friedrich (1820–1895)
EULER, Leonhard (1707–1783)
FETTER, Frank Albert (1863–1949)
FISHER, Irving (1867–1947)
FOGEL, Robert William (1926 – 2013)
FRIEDMAN, Milton (1912-2006)
FRISCH, Ragnar Anton Kittil (1895- 1973)
GALBRAITH, John Kenneth (1908- 2006)
GALIANI, Ferdinando (1728–1787)
GEORGE, Henry (1839–1897)
GEORGESCU-ROEGEN, Nicholas (1906-1994)
GRANGER, Clive Willam John Galli (1934- 2009)
GRATIEN, Saint-Savigny (12. YÜZYIL)
GERSCHENKRON, Alexander (1904– 1978)
GERVAISE, Isaac (17. YÜZYIL)
GIFFEN, Robert (1837–1910)
GILMAN, Charlotte Perkins (1860-1950)
GOLDIN, Claudia (1946- )
GREENSPAN, Alan (1926- )
GRESHAM, Sir Thomas (1519–1570)
GROSSMAN, Gregory (1921- 2014)
GOSSEN, Herman Heinrich (1810–1858)
HAAVELMO, Trygve (1911-1999)
HABERLER, Gottfried (1900-1995)
HANSEN, Alvin (1887–1975)
HARROD, Roy Forbes (1900–1978)
HARSANYI, John Charles (1920-2000)
HART, Oliver (1948- )
HAWTREY, Ralph George (1879–1975)
HAYEK, Friedrich August Von (1899-1992)
HECKMAN, James Joseph (1944- 2014)
HECKSCHER, Eli Filip (1879–1952)
HEGEL, George Wilhelm Friedrich (1770–1831)
HICKS, Ursula Kathlee (1896-1985)
HEILBRONER, Robert L. (1919-2005)
HILDEBRAND, Bruno (1812–1878)
HILFERDING, Rudolf (1877–1941)
HOBSON, John Atkinson (1858–1940)
HOLMSTROM, Bengt (1949- )
HOTELLING, Harold (1895–1973)
HUME, David (1711–1776)
HURWICZ, Leonid (1917-2007)
HUTT, William Harold (1899-1998)
IBN(İBNİ) Haldun (1332-1402)
IMBENS, Guido Wilhelmus (1963-)
JEVONS, William Stanley (1835–1882)
JOHANSON, Leif (1930-1997)
JOHNSON, Harry Gordon (1923-1977)
JOSHUA, Angrist (1960-)
JUGLAR, Clement (1819–1905)
KAHN, Richard Ferdinand Lord (1905-1989)
KAHNEMAN, Daniel (1954-)
KALDOR, Nicholas (1908-1986)
KANTOROVICH, Leonid Vitalyevich (1912- 1986)
KAPP, Karl Wilhelm (1910-1976)
KEYNES, John Neville (1852–1942)
KEYNES, John Maynard (Baron Keynes) (1883–1946)
KLEIN, Lawrence Robert (1920-2013)
KNAPP, George Frederick (1842-1926)
KNIGHT, Frank (1885–1979)
KONDRATIEFF, Nikolai (1892–1931)
KOOPMANS, Tjalling (1910-1985)
KREMER, Michael (1964-)
KROPOTKIN, Peter Alekseevich (1842-1921)
KRUGMAN, Paul Robin (1953-)
KUZNETS, Simon (1901-1985)
KYDLAND, Finn Erling (1943-)
LACKMAN, Ludwig Maurits (1906-1990)
LANGE, Oscar Ryszard (1904–1965)
LASPEYRES, Etienne Ernst Louis (1834–1913)
LASSALLE, Ferdinand (1825–1864)
LAUDERDALE, James Maitland (1759–1839)
LAUNHARDT, Carl Friedrich Wilhelm (1832–1918)
LAYTON, Walter Thomas (1884–1966)
LAW, John (De Lauriston) (1672–1729)
LEONTIEF, Wassily (1906–1999)
LERNER, Abba (1903-1982)
LESLIE, Thomas Edward Cliffe (1827–1882)
LEWIS, William Arthur (1915-1991)
LIBERMAN, Yewsei Grigorievich (1912-2000)
LINDAHL, Erik Robert (1891–1960)
LINDBLOM, Charles Edward (1917-2018)
LIST, Friedrich (1789–1846)
LITTLE, Ian Malcom David (1918- 2012)
LOCKE, John (1632–1704)
LONGFIELD, Samuel Mountifort (1802–1884)
LORENZ, Max Otto (1905-1959)
LUCAS, Robert Emerson (1937- )
LUXEMBURG, Rosa (1870–1919)
MACHLUP, Fritz (1902-1983)
MAHALANOBIS, Prasanta Chandra (1893–1972)
MALTHUS, Thomas Robert (1776–1834)
MANDEVILLE, Bernard (1670–1733)
MANGOLDT, Hans Karl Emil Von (1824–1868)
MARKOWITZ, Harry Max (1927- 2022)
MARSCHAK, Jacob (1897–1977)
MARSHALL, Alfred (1842–1924)
MARX, Karl (1818–1883)
MASKIN, Eric Stark (1950- )
MAZOLLA, Ugo (1863-1899)
MCCULLOCK, John Ramsay (1789–1864)
MCFADDEN, Daniel Little (1937- )
MEADE, James Edward (1907-1995)
MEANS, Gardiner Coit (1896-1998)
MENGER, Carl Von Wolfensgrün (1840–1921)
MERTON, Robert Cox (1910-2003)
MILL, James (1773–1836)
MILL, John Stuart (1806–1873)
MILGROM, Paul Robert (1948-)
MILLER, Merton Howard (1923 – 2000)
MIRRLEES, Sir James Alexander (1936– 2018)
MISES, Ludwing Heinrich Edler Von. (1881–1973)
MISHAN, Ezra. J. (1917-2014)
MITCHELL, Wesley Clair (1877–1948)
MODIGLIANI, Franco (1918-2003)
MOKYR, Joel (1946 -)
MOORE, Henry Ludwell (1869–1958)
MORGENSTERN, Oskar (1902–1977)
MORTENSEN, Dale Thomas (1939-2014)
MUN, Thomas (1571–1641)
MUNDELL, Robert Alexander (1932- 1999)
MUSGRAVE, Richard Abel (1910-2007)
MYERSON, Roger Bruce (1951-)
MYRDAL, Gunnar Karl (1898-1987)
NASH, John Forbes (1928-2015)
NEMCHINOV, Vasily Sergeevich (1894–1964)
NEMOURS, Pierre Samuel Du Pont (1739–1817)
NEWCOMB, Simon (1835–1909)
NORTH, Douglass Cecil (1920 –2014)
NORDHAUS, William Dawbney (1941-)
OHLIN, Bertil (1899–1979)
OSTROM, Elinor (1933-2012)
OWEN, Robert (1771–1858)
PAISH, Frank Walter (1898-1988)
PALGRAVE, Sir Robert Harry Inglis (1827–1919)
PANTALEONI, Maffeo (1857–1924)
PARETO, Vilfredo (1848-1923)
PATINKIN, Don (1922-1995)
PEACOCK, Alan Turner (1922-2014)
PEARSON, Karl (1857–1936)
PETER, Howitt (1946- )
PETTY, Sir Williams (1623–1687)
PHELPS, Sir Ernest Brown Henry (1906-1994)
PHELPS, Edmund Strother (1933 –)
PHILIPS, Alban William Housego (1914–1975)
PHILIPPE Aghıon (1956- )
PIGOU, Arthur Cecil (1877–1959)
PISSARIDES, Christopher Antoniou (1948-)
PLANT, Arnold (1898–1878)
POLAYNI, Michael (1891-1976)
POISSON, Denis Simeon (1781-1840)
PREOBRAZHENSKY, Yevgeni (1886–1937)
PRESCOTT, Edward Christian (1940 –)
PROUDHON, Pierre Joseph (1809–1865)
QUESNAY, François (1694–1774)
RAE, John (1796–1872)
RICARDO, David (1772–1823)
ROBBINS, Lionel Charles (1898-1984)
ROBERTSON, Dennis Holme (1890–1963)
ROBINSON, Edward (1897-1993)
ROBINSON, Joan Violet (1903-1983)
RODBERTUS, Johann Karl (1805–1875)
ROGERS, James Edwin Thorold (1823–1890)
ROMER, Paul Michael (1955-)
ROSCHER, George Friedrich (1817–1897)
SAINT SIMON, Claude (1760–1825)
SAMUELSON, Paul Anthony (1915- 2009)
SARGENT, John Thomas (1943-)
SAX, Emil (1845–1927)
SAY, Jean Baptise (1767–1832)
SCHELLING, Thomas Crombie (1921- )
SCHMOLLER, Gustav Von (1838–1917)
SCHOLES, Myron Samuel (1941-)
SCHUMPETER, Joseph Alois (1883–1950)
SELIGMAN, Robert Anderson (1861–1939)
SELTEN, Reinhard (1930 –2016)
SEN, Amartya Kumar (1933 – 1998)
SENIOR, Nassau William (1790–1864)
SHACKLE, George (1903-1992)
SHARPE, William Forsyth (1934-)
SHENOY, Bellikoth Ragunath (1905-1985)
SHOUP, Carl Sumner (1902-2000)
SHOVE, Gerald Frank (1887–1947)
SIDGWICK, Henry (1839–1900)
SCHICK, Ota (1910-2004)
SIMON, Herbert Alexander (1916-2001)
SIMS, Albert (1942-)
SISMONDI, Jean Charles (1773–1842)
SLUTSKY, Eugen (1880–1948)
SMITH, Adam (1723–1790)
SMITH, Henry (1905-1995)
SMITH, Vernon Lomax (1927-)
SOLOW, Robert Metron (1924- )
SOMBART, Werner (1863– 1941)
SPENCE, Andrew Michael (1943-)
SPIETHOFF, Arthur (1873–1957)
SRAFFA, Piero (1898-1983)
STAMP, Josiah Charles (1880–1941)
STEUART, Sir James Denham (1712–1780)
STIGLER, George Joseph (1911-1991)
STIGLITZ, Joseph Eugene (1943-)
STONE, John Richard Nicholas (1913-1991)
SWEEZY, Paul Marlow (1910-2004)
TAUSSING, Frank William (1859–1940)
THALER, Richard (1945-)
THORNTON, William Thomas (1813–1880)
THUNEN, Johann Heinrich Von (1783–1850)
TINBERGEN, Jan (1903-1994)
TIROLE, Jean Marcel (1953- )
TOBIN, James (1918-2002)
TOOKE, Thomas (1774–1858)
TOLSTOY, Lev Nikolayeviç (1829 -2010)
TOYNBEE, Arnold Joseph (1852–1883)
TRIFFIN, Robert Baron (1911-1903)
TUGAN, Baranovsky Mikail (1865–1919)
TURGOT, Anne Robert Jacques (1727–1781)
VEBLEN, Thorstein Bunde (1857–1929)
VICKREY, William Spencer (1914 –1996)
VINER, Jacob (1892–1970)
WAGNER, Adolph (1835–1917)
WAKEFIELD, Edward Gibbon (1796–1872)
WALRAS, Marie Esprit Leon (1834–1910)
WEBER, Alfred (1868–1958)
WEBER, Max (1864–1920)
WEST, Sir Edward (1782–1828)
WHATELY, Richard (1787–1863)
WICKSELL, Johan Gustf Knut (1851–1926)
WICKSTEED, Philip Henry (1844–1927)
WIESER, Friedrich Von (1851–1926)
WILLIAMSON, Oliver Eaton (1932-2020)
WILSON, Robert Anton (1937- )
YAMEY, Basil Selig (1919-2020)